Një studim i publikuar së fundmi në revistën shkencore Nature paraqet WeatherNext Cyclones, një model me inteligjencë artificiale për parashikimin e cikloneve tropikale. Rezultati është i rëndësishëm sepse ciklonet, uraganet dhe tajfunet janë ndër fenomenet më të rrezikshme të motit, ndërsa çdo orë shtesë përgatitjeje mund të ketë vlerë për komunitetet në rrezik.
Çfarë gjeti studimi?
Autorët testuan modelin në ciklone nga vitet 2023–2025. Sipas punimit, WeatherNext Cyclones arriti parashikime të avancuara për tre pjesë kryesore të një cikloni: trajektoren, intensitetin dhe shtrirjen e erërave.
Në vlerësimet e studimit, modeli arrinte mesatarisht një avantazh prej një dite ose më shumë krahasuar me disa modele operative kryesore. Kjo nuk do të thotë se një ciklon “parashikohet me siguri” një ditë më herët; do të thotë se, në testet e autorëve, modeli e arrinte një nivel të ngjashëm saktësie më herët në kohë.
Modeli prodhon shumë skenarë të mundshëm, jo vetëm një vijë të vetme të stuhisë. Kjo është e dobishme sepse meteorologët kanë nevojë të shohin edhe pasigurinë: ku mund të shkojë stuhia, sa mund të forcohet dhe sa e gjerë mund të jetë zona me erëra të forta.
Pse ka rëndësi?
Parashikimi i intensitetit të një cikloni është veçanërisht i vështirë. Dy stuhi me trajektore të ngjashme mund të zhvillohen ndryshe, ndaj vendimet për evakuim, porte, spitale dhe shërbime emergjente nuk duhet të mbështeten në një model të vetëm.
Studimi sugjeron se AI mund të shtojë një mjet të vlefshëm në këtë proces. Vetë punimi e paraqet modelin si udhëzim për parashikuesit njerëzorë, jo si zëvendësim të tyre. Edhe raporti i National Hurricane Center për sezonin 2025 vëren se modelet AI po hyjnë në përdorim operativ, por disa prej tyre janë ende në zhvillim dhe nuk përdoren gjithmonë në të njëjtën mënyrë për çdo rast.
Çfarë duhet të kuptojmë me kujdes?
Ky është një rezultat i rishikuar nga ekspertë dhe jo thjesht një njoftim marketingu: artikulli është publikuar në Nature dhe përfshin autorë nga Google DeepMind, Google Research, University of Waterloo dhe NOAA/National Hurricane Center.
Megjithatë, rezultati nuk është një garanci për paralajmërime më të hershme në çdo stuhi. Rezultatet janë mesatare nga vlerësimi i modelit; paralajmërimet zyrtare vendosen nga shërbimet meteorologjike duke kombinuar shumë burime të të dhënave, ekspertizë dhe kushte lokale.
Përfundimi
Përparimi kryesor nuk është ideja që “AI e zëvendëson motin” ose meteorologun. Është fakti se një model AI ka treguar, në një studim të rishikuar nga ekspertët, aftësi për të përmirësuar parashikimin e trajektores, intensitetit dhe madhësisë së cikloneve. Nëse këto rezultate konfirmohen në përdorim të vazhdueshëm, koha shtesë e përgatitjes mund të bëhet një avantazh real për njerëzit që përballen me stuhi të rënda.
Burime
- Alet, F. et al., “Operational Tropical Cyclone Forecasting with AI”, Nature (2026): https://www.nature.com/articles/s41586-026-10953-2
- U.S. National Hurricane Center, 2025 Verification Report: https://www.nhc.noaa.gov/verification/pdfs/Verification_2025.pdf
*Shënim editorial: imazhi kryesor është ilustrim origjinal editorial i krijuar për këtë artikull; nuk paraqet një ciklon specifik real.*